Kosinüs ve Sinüs Teoremleri

Kosinüs ve sinüs teoremleri üçgenlerde köşe açıları ve kenar uzunlukları arasında ilişki kurmamızı sağlar. Bu iki teorem sadece dik üçgenlerde değil tüm üçgenlerde kullanılabilir.

Kosinüs Teoremi

Kosinüs teoremi kullanılarak, bir üçgende iki kenar uzunluğu biliniyorsa ya bu iki kenarın arasındaki açının kosinüs değeri kullanılarak üçüncü kenarın uzunluğu bulunabilir, ya da üçüncü kenarın uzunluğu kullanılarak iki kenar arasındaki açının kosinüs değeri bulunabilir.

Kosinüs teoremi
Kosinüs teoremi

Yukarıdaki şekildeki gibi bir üçgen için kosinüs teoremi formülleri aşağıdaki gibidir.

Sinüs Teoremi

Sinüs teoremine göre, bir üçgende her kenarın uzunluğu ile o kenarın karşısındaki açının sinüs değeri arasındaki oran üç kenar için de aynıdır.

Sinüs teoremi
Sinüs teoremi

Yukarıdaki şekildeki gibi bir üçgen için sinüs teoremi formülü aşağıdaki gibidir.

Sinüs teoremi formülünün orantı katsayısı (\( 2R \)), o üçgenin çevrel çemberinin yarıçapının iki katına eşittir.

Sinüs teoremi ve çevrel çember
Sinüs teoremi ve çevrel çember

Sinüs Alan Formülü

Bir üçgende iki kenar uzunluğu ve bu iki kenar arasındaki açının sinüs değeri biliniyorsa üçgenin alanı aşağıdaki formülle hesaplanabilir.

Sinüs alan formülü
Sinüs alan formülü
SORU 1 :

İki kenar uzunluğu ve bir açısı verilen aşağıdaki üçgenlerin üçüncü kenar uzunluğunu bulunuz.

(a) \( \abs{AC} = 3, \abs{BC} = 7, m(\hat{A}) = 120° \)

(b) \( \abs{AB} = 4\sqrt{3}, \abs{BC} = 4, m(\hat{B}) = 30° \)

(c) \( \abs{AC} = 3\sqrt{2}, \abs{AB} = 3\sqrt{10}, m(\hat{C}) = 45° \)

İstenen uzunluğu bulmak için kosinüs teoremini kullanalım.

(a) seçeneği:

\( \abs{AC} = 3, \abs{BC} = 7, m(\hat{A}) = 120° \)

Verilen kenarları/açıları ve bilinmeyen kenarı bir üçgen üzerinde gösterelim.

Soru

\( \abs{BC}^2 = \abs{AC}^2 + \abs{AB}^2 - 2\abs{AC}\abs{AB}\cos{\hat{A}} \)

\( 7^2 = 3^2 + \abs{AB}^2 - 2(3)\abs{AB}\cos{120°} \)

\( 49 = 9 + \abs{AB}^2 - 2(3)\abs{AB}(-\frac{1}{2}) \)

\( \abs{AB}^2 + 3\abs{AB} - 40 = 0 \)

\( (\abs{AB} + 8)(\abs{AB} - 5) = 0 \)

Denklemin kökleri her bir çarpanı sıfır yapan değerlerdir.

Uzunluk negatif olamaz.

\( \abs{AB} = 5 \)

(b) seçeneği:

\( \abs{AB} = 4\sqrt{3}, \abs{BC} = 4, m(\hat{B}) = 30° \)

Verilen kenarları/açıları ve bilinmeyen kenarı bir üçgen üzerinde gösterelim.

Soru

\( \abs{AC}^2 = \abs{BC}^2 + \abs{AB}^2 - 2\abs{BC}\abs{AB}\cos{\hat{B}} \)

\( \abs{AC}^2 = 4^2 + (4\sqrt{3})^2 - 2(4)(4\sqrt{3})\cos{30°} \)

\( \abs{AC}^2 = 16 + 48 - 2(4)(4\sqrt{3})(\dfrac{\sqrt{3}}{2}) \)

\( \abs{AC}^2 = 16 \)

Uzunluk negatif olamaz.

\( \abs{AC} = 4 \)

(c) seçeneği:

\( \abs{AC} = 3\sqrt{2}, \abs{AB} = 3\sqrt{10}, m(\hat{C}) = 45° \)

Verilen kenarları/açıları ve bilinmeyen kenarı bir üçgen üzerinde gösterelim.

Soru

\( \abs{AB}^2 = \abs{BC}^2 + \abs{AC}^2 - 2\abs{BC}\abs{AC}\cos{\hat{C}} \)

\( (3\sqrt{10})^2 = \abs{BC}^2 + (3\sqrt{2})^2 - 2\abs{BC}(3\sqrt{2})\cos{45°} \)

\( 90 = \abs{BC}^2 + 18 - 2\abs{BC}(3\sqrt{2})(\dfrac{\sqrt{2}}{2}) \)

\( 90 = \abs{BC}^2 + 18 - 6\abs{BC} \)

\( \abs{BC}^2 - 6\abs{BC} - 72 = 0 \)

\( (\abs{BC} + 6)(\abs{BC} - 12) = 0 \)

Denklemin kökleri her bir çarpanı sıfır yapan değerlerdir.

Uzunluk negatif olamaz.

\( \abs{BC} = 12 \)


SORU 2 :

İki açısı ve bir kenar uzunluğu verilen aşağıdaki üçgenlerin istenen kenar uzunluklarını bulunuz.

(a) \( \abs{BC} = 6, \quad m(\widehat{A}) = 45°, \quad m(\widehat{B}) = 60°, \quad \abs{AC} = ? \)

(b) \( \abs{AC} = 4\sqrt{2}, \quad m(\widehat{A}) = 105°, \quad m(\widehat{C}) = 30°, \quad \abs{AB} = ? \)

(c) \( \abs{AB} = 5\sqrt{3}, \quad m(\widehat{B}) = 75°, \quad m(\widehat{C}) = 45°, \quad \abs{BC} = ? \)

İstenen kenar uzunluklarını bulmak için sinüs teoremini kullanalım.

(a) seçeneği:

\( \abs{BC} = 6, \quad m(\widehat{A}) = 45°, \quad m(\widehat{B}) = 60° \)

Verilen kenarları/açıları ve bilinmeyen kenarı bir üçgen üzerinde gösterelim.

Soru

\( \dfrac{\abs{BC}}{\sin{\widehat{A}}} = \dfrac{\abs{AC}}{\sin{\widehat{B}}} \)

\( \dfrac{6}{\sin{45°}} = \dfrac{\abs{AC}}{\sin{60°}} \)

\( \dfrac{6}{\frac{\sqrt{2}}{2}} = \dfrac{\abs{AC}}{\frac{\sqrt{3}}{2}} \)

\( \abs{AC} = \dfrac{6\sqrt{3}}{\sqrt{2}} = 3\sqrt{6} \)

(b) seçeneği:

\( \abs{AC} = 4\sqrt{2}, \quad m(\widehat{A}) = 105°, \quad m(\widehat{C}) = 30° \)

Verilen kenarları/açıları ve bilinmeyen kenarı bir üçgen üzerinde gösterelim.

Soru

\( \widehat{B} \) açısının ölçüsünü bulalım.

\( m(\widehat{B}) = 180° - m(\widehat{A}) - m(\widehat{C}) \)

\( = 180° - 105° - 30° = 45° \)

\( \dfrac{\abs{AC}}{\sin{\widehat{B}}} = \dfrac{\abs{AB}}{\sin{\widehat{C}}} \)

\( \dfrac{4\sqrt{2}}{\sin{45°}} = \dfrac{\abs{AB}}{\sin{30°}} \)

\( \dfrac{4\sqrt{2}}{\frac{\sqrt{2}}{2}} = \dfrac{\abs{AB}}{\frac{1}{2}} \)

\( \abs{AB} = 4 \)

(c) seçeneği:

\( \abs{AB} = 5\sqrt{3}, \quad m(\widehat{B}) = 75°, \quad m(\widehat{C}) = 45° \)

\( \widehat{A} \) açısının ölçüsünü bulalım.

\( m(\widehat{A}) = 180° - m(\widehat{B}) - m(\widehat{C}) \)

\( = 180° - 75° - 45° = 60° \)

Verilen kenarları/açıları ve bilinmeyen kenarı bir üçgen üzerinde gösterelim.

Soru

\( \dfrac{\abs{AB}}{\sin{\widehat{C}}} = \dfrac{\abs{BC}}{\sin{\widehat{A}}} \)

\( \dfrac{5\sqrt{3}}{\sin{45°}} = \dfrac{\abs{BC}}{\sin{60°}} \)

\( \dfrac{5\sqrt{3}}{\frac{\sqrt{2}}{2}} = \dfrac{\abs{BC}}{\frac{\sqrt{3}}{2}} \)

\( \abs{BC} = \dfrac{15}{\sqrt{2}} = \dfrac{15\sqrt{2}}{2} \)


SORU 3 :

\( ABC \) üçgeninin kenar uzunlukları arasında \( c^2 = a^2 + b^2 - ab \) bağıntısı olduğuna göre,

\( m(\hat{C}) \) kaç derecedir?

\( c \) kenarı için kosinüs teoremi formülünü yazalım.

\( c^2 = a^2 + b^2 - 2ab\cos{\hat{C}} \)

Bu formül ve verilen bağıntıdaki \( c^2 \) terimlerini eşitleyelim.

\( a^2 + b^2 - 2ab\cos{\hat{C}} = a^2 + b^2 - ab \)

\( 2ab\cos{\hat{C}} = ab \)

\( \cos{\hat{C}} = \dfrac{1}{2} \)

\( m(\hat{C}) = 60° \) bulunur.


SORU 4 :

Bir \( ABC \) üçgeninin açılarının gördüğü kenar uzunlukları sırasıyla \( a = 3, b = 5, c = 7 \) birim olduğuna göre, bu üçgenin en büyük iç açısının ölçüsü kaç derecedir?

Bir üçgende en büyük açının karşısında en uzun kenar bulunur.

Verilen kenar uzunluklarına göre en uzun kenar \( c = 7 \) birim olduğundan, en büyük iç açı bu kenarın karşısındaki \( \widehat{C} \) açısıdır.

\( c \) kenarı için kosinüs teoremini uygulayalım.

\( c^2 = a^2 + b^2 - 2ab\cos{\widehat{C}} \)

Verilen değerleri formülde yerine yazalım.

\( 7^2 = 3^2 + 5^2 - 2(3)(5)\cos{\widehat{C}} \)

\( 49 = 34 - 30\cos{\widehat{C}} \)

\( \cos{\widehat{C}} = -\dfrac{1}{2} \)

Kosinüs \( [0°, 180°] \) aralığında II. bölgede negatif olur.

\( \cos{120°} = -\cos{60°} = -\dfrac{1}{2} \)

Buna göre üçgenin en büyük iç açısının ölçüsü \( 120° \) olarak bulunur.


SORU 5 :
Soru

Yukarıdaki \( ABC \) üçgeninin çevresi 12 birimdir.

\( \sin{\hat{A}} + \sin{\hat{B}} + \sin{\hat{C}} = \dfrac{6}{5} \)

\( \sin{\hat{A}} = \dfrac{3}{10} \) olduğuna göre, \( [BC] \) kenarının uzunluğunu bulunuz.

Üçgene sinüs teoremini uygulayalım.

\( \dfrac{a}{\sin{\hat{A}}} = \dfrac{b}{\sin{\hat{B}}} = \dfrac{c}{\sin{\hat{C}}} = 2R \)

Bir orantıda oranların paylarının toplamının paydalarının toplamına oranı aynı orantı sabitine eşittir.

\( \dfrac{a + b + c}{\sin{\hat{A}} + \sin{\hat{B}} + \sin{\hat{C}}} = 2R \)

\( a + b + c = 12 \)

\( \dfrac{12}{\frac{6}{5}} = 2R = 10 \)

Bulduğumuz orantı sabitini \( a \) kenarının uzunluğunu bulmak için kullanalım.

\( \dfrac{a}{\sin{\hat{A}}} = 2R \)

\( \dfrac{a}{\frac{3}{10}} = 10 \)

\( a = 3 \) birim bulunur.


SORU 6 :

Bir \( ABC \) üçgeninin kenar uzunlukları \( a, b, c \) olarak veriliyor.

\( \sin(\hat{A}) + \sin(\hat{B}) = 3 \sin(\hat{C}) \)

\( a - 2c = 4 - b \)

olduğuna göre, \( c \) kaç birimdir?

Sinüs teoremi formülünü yazalım.

\( \dfrac{a}{\sin(\hat{A})} = \dfrac{b}{\sin(\hat{B})} = \dfrac{c}{\sin(\hat{C})} \)

Orantı kurallarına göre, orantıdaki iki oranın pay ve paydalarının toplamlarının oranı aynı orantı sabitine eşittir.

\( \dfrac{a + b}{\sin(\hat{A}) + \sin(\hat{B})} = \dfrac{c}{\sin(\hat{C})} \)

Verilen diğer eşitlikteki terimleri düzenleyelim.

\( a + b = 2c + 4 \)

Bu eşitlikleri elde ettiğimiz yeni orantıda yerine koyalım.

\( \dfrac{a + b}{\sin(\hat{A}) + \sin(\hat{B})} = \dfrac{c}{\sin(\hat{C})} \)

\( \dfrac{2c + 4}{3 \sin(\hat{C})} = \dfrac{c}{\sin(\hat{C})} \)

\( 2c + 4 = 3c \)

\( c = 4 \) bulunur.


SORU 7 :
Soru

\( \abs{AD} \) ve \( \abs{BC} \) doğru parçaları şekildeki gibi \( O \) noktasında kesişmektedir.

Buna göre, \( \abs{AB} \) uzunluğu kaçtır?

\( \widehat{AOB} \) açısı ile \( \widehat{COD} \) ters açılar olduğu için ölçüleri eşittir.

Bu açıya \( \theta \) diyelim.

\( m(\widehat{AOB}) = m(\widehat{COD}) = \theta \)

Soru

\( \theta \) açısının kosinüsünü bulmak için \( COD \) üçgenine kosinüs teoremini uygulayalım.

\( \abs{CD}^2 = \abs{OC}^2 + \abs{OD}^2 - 2\abs{OC}\abs{OD}\cos{\theta} \)

\( 9^2 = 3^2 + 7^2 - 2 \cdot 3 \cdot 7\cos{\theta} \)

\( \cos{\theta} = -\dfrac{23}{42} \)

\( \abs{AB} \) uzunluğunu bulmak için \( AOB \) üçgenine kosinüs teoremini uygulayalım.

\( \abs{AB}^2 = \abs{OA}^2 + \abs{OB}^2 - 2\abs{OA}\abs{OB}\cos{\theta} \)

\( = 6^2 + 7^2 - 2 \cdot 6 \cdot 7\cos{\theta} \)

\( = 85 - 84(-\dfrac{23}{42}) = 131 \)

\( \abs{AB} = \sqrt{131} \) bulunur.


SORU 8 :
Soru

\( ABCD \) bir dörtgendir.

\( \abs{AB} = 2, \quad \abs{BD} = 4 \)

\( \abs{DC} = 5, \quad \abs{AC} = 3 \)

\( m(\widehat{BDC}) = 60° \)

olduğuna göre, \( \cos{\widehat{A}} \) kaçtır?

\( BCD \) üçgenine kosinüs teoremi uygulayarak \( x \) uzunluğunu bulalım.

\( x^2 = 4^2 + 5^2 - 2 \cdot 5 \cdot 4\cos{60°} \)

\( = 41 - 40 \cdot \dfrac{1}{2} = 21 \)

\( BAC \) üçgenine kosinüs teoremi uygulayarak \( \cos{\widehat{A}} \) değerini bulalım.

\( x^2 = 21 = 2^2 + 3^2 - 2 \cdot 2 \cdot 3\cos{\widehat{A}} \)

\( 21 = 13 - 12 \cos{\widehat{A}} \)

\( \cos{\widehat{A}} = -\dfrac{2}{3} \) bulunur.


SORU 9 :
Soru

\( ABC \) bir üçgendir.

\( \dfrac{\abs{AB}}{\abs{AC}} = \dfrac{2}{5} \)

\( \sin(\widehat{BAD}) = \dfrac{1}{4}, \sin(\widehat{DAC}) = \dfrac{1}{5} \)

olduğuna göre, \( \frac{A(ABD)}{A(ADC)} \) kaçtır?

\( \abs{AB} = 2k, \quad \abs{AC} = 5k \)

\( \abs{AD} = x \) diyelim.

İstenen oranı sinüs teoremini kullanarak bulalım.

\( \dfrac{A(\widehat{ABD})}{A(\widehat{ADC})} = \dfrac{\frac{1}{2}\abs{AB}\abs{AD}\sin(\widehat{BAD})}{\frac{1}{2}\abs{AD}\abs{AC}\sin(\widehat{DAC})} \)

\( = \dfrac{\frac{1}{2} \cdot 2k \cdot x \cdot \frac{1}{4}}{\frac{1}{2} \cdot x \cdot 5k \cdot \frac{1}{5}} \)

\( = \dfrac{1}{2} \) bulunur.


SORU 10 :
Soru

Bir \( ABC \) üçgeninde \( [BC] \) kenarı üzerinde bir \( D \) noktası alınıyor.

\( \abs{AB} = 5, \quad \abs{AC} = 7 \)

\( \abs{BD} = 4, \quad \abs{DC} = 2 \)

olduğuna göre, \( \abs{AD} = x \) uzunluğu kaç birimdir?

\( \widehat{ADB} \) ve \( \widehat{ADC} \) açıları bir doğru üzerinde komşu bütünler açılardır.

\( m(\widehat{ADB}) = \theta \) dersek, \( m(\widehat{ADC}) = 180° - \theta \) olur.

Bütünler açıların kosinüsleri ters işaretlidir.

\( \cos(180° - \theta) = -\cos{\theta} \)

\( ABD \) üçgenine kosinüs teoremini uygulayalım.

\( \abs{AB}^2 = \abs{AD}^2 + \abs{BD}^2 - 2\abs{AD}\abs{BD}\cos{\theta} \)

\( 5^2 = x^2 + 4^2 - 2 \cdot x \cdot 4\cos{\theta} \)

\( 25 = x^2 + 16 - 8x\cos{\theta} \)

\( \cos{\theta} = \dfrac{x^2 - 9}{8x} \)

\( ADC \) üçgenine kosinüs teoremini uygulayalım.

\( \abs{AC}^2 = \abs{AD}^2 + \abs{DC}^2 - 2\abs{AD}\abs{DC}\cos(180° - \theta) \)

\( 7^2 = x^2 + 2^2 - 2 \cdot x \cdot 2(-\cos{\theta}) \)

\( 49 = x^2 + 4 + 4x\cos{\theta} \)

\( 4x\cos{\theta} = 45 - x^2 \)

Birinci üçgenden bulduğumuz \( \cos{\theta} \) ifadesini bu denklemde yerine yazalım.

\( 4x\left(\dfrac{x^2 - 9}{8x}\right) = 45 - x^2 \)

\( \dfrac{x^2 - 9}{2} = 45 - x^2 \)

\( x^2 - 9 = 90 - 2x^2 \)

\( x^2 = 33 \)

Uzunluk negatif olamaz.

\( x = \sqrt{33} \) bulunur.


SORU 11 :
Soru

\( ABC \) ve \( EBD \) üçgenlerinin alanları eşit olduğuna göre, \( x \) uzunluğu kaç birimdir?

\( B \) köşesi üzerinden iki üçgen için sinüs alan formülünü yazarak birbirine eşitleyelim.

\( A(ABC) = A(EBD) \)

\( \dfrac{1}{2} \cdot (3 + x) \cdot 4 \cdot \sin{\hat{B}} = \dfrac{1}{2} \cdot 3 \cdot (4 + 2) \cdot \sin{\hat{B}} \)

\( 12 + 4x = 18 \)

\( x = \dfrac{3}{2} \) birim bulunur.


SORU 12 :

\( ABC \) üçgeninde \( a = 10 \), \( b = 8 \) ve \( c = 6 \) birim olduğuna göre, üçgenin çevrel çemberinin yarıçapı kaç birimdir?

Kenar oranlarına göre \( ABC \) üçgeni 3-4-5 özel üçgenidir, dolayısıyla bir dik üçgendir.

\( m(\hat{A}) = 90° \)

Üçgenin alanını hesaplayalım.

\( A(ABC) = \dfrac{6 \cdot 8}{2} = 24 \text{ br}^2 \) olur.

Üçgenin alanı aynı zamanda çevrel çemberinin yarıçapı kullanılarak da hesaplanabilir.

\( A(ABC) = \dfrac{abc}{4R} \)

\( 24 = \dfrac{6 \cdot 8 \cdot 10}{4R} \)

\( R = 5 \) birim bulunur.


SORU 13 :

\( ABC \) üçgeninde \( a = 10 \), \( b = 8 \) ve \( c = 6 \) birim olduğuna göre, üçgenin iç teğet çemberinin yarıçapı kaç birimdir?

Kenar oranlarına göre \( ABC \) üçgeni 3-4-5 özel üçgenidir, dolayısıyla bir dik üçgendir.

\( m(\hat{A}) = 90° \)

Üçgenin alanını hesaplayalım.

\( A(ABC) = \dfrac{6 \cdot 8}{2} = 24 \text{ br}^2 \)

Üçgenin alanı aynı zamanda iç teğet çemberinin yarıçapı kullanılarak da hesaplanabilir.

\( u = \dfrac{a + b + c}{2} \) olmak üzere,

\( A(ABC) = ur \)

\( u = \dfrac{6 + 8 + 10}{2} = 12 \)

\( A(ABC) = ur \)

\( 24 = 12r \)

\( r = 2 \) birim bulunur.


SORU 14 :
Soru

\( \abs{AB} = 9, \quad \abs{BC} = 4 \)

\( m(\widehat{BAC}) = x, \quad m(\widehat{ACB}) = 90° + x \)

olduğuna göre, \( \cot{x} \) kaçtır?

Sinüs teoremini kullanalım.

\( \dfrac{4}{\sin{x}} = \dfrac{9}{\sin(90° + x)} \)

İçler - dışlar çarpımı yapalım.

\( 4\sin(90° + x) = 9\sin{x} \)

\( \sin(90° + x) = \cos{x} \) özdeşliğini kullanalım.

\( 4\cos{x} = 9\sin{x} \)

\( \dfrac{\cos{x}}{\sin{x}} = \cot{x} = \dfrac{9}{4} \) bulunur.


SORU 15 :
Soru

Yukarıdaki şekilde \( ABC \) üçgeni verilmiştir.

\( \abs{AB} = 4, \quad \abs{AC} = 5 \)

\( m(\widehat{BAC}) = 60° \)

olduğuna göre, \( [BC] \) kenarına ait yükseklik kaç birimdir?

Yüksekliği bulmak için üçgenin alanını ve \( [BC] \) kenarınının uzunluğunu bulalım.

Üçgenin alanını bulmak için \( ABC \) üçgenine sinüs alan teoremini uygulayalım.

\( A(ABC) = \dfrac{1}{2}\abs{AB}\abs{AC}\sin{\hat{A}} \)

\( = \dfrac{1}{2} \cdot 4 \cdot 5\sin{60°} = 5\sqrt{3} \)

\( \abs{BC} \) uzunluğunu bulmak için kosinüs teoremi formülünü kullanalım.

\( \abs{BC}^2 = \abs{AB}^2 + \abs{AC}^2 - 2\abs{AB}\abs{AC}\cos{\hat{A}} \)

\( = 4^2 + 5^2 - 2 \cdot 4 \cdot 5\cos{60°} \)

\( = 16 + 25 - 20 = 21 \)

\( \abs{BC} = \sqrt{21} \)

\( [BC] \) kenarına ait yüksekliğe \( h \) diyelim.

\( A(ABC) = \dfrac{\abs{BC} \cdot h}{2} \)

\( 5\sqrt{3} = \dfrac{\sqrt{21}h}{2} \)

\( h = \dfrac{10\sqrt{3}}{\sqrt{21}} \)

\( = \dfrac{10}{\sqrt{7}} = \dfrac{10\sqrt{7}}{7} \) olarak bulunur.


SORU 16 :
Soru

\( ABCD \) bir yamuktur.

\( \abs{AB} = 4, \quad \abs{BD} = 1 \)

\( \abs{CD} = 2\sqrt{3} + 4 \)

\( m(\widehat{BDC}) = 30° \)

olduğuna göre, \( \abs{AC} = x \) kaç birimdir?

\( \abs{AC} \) doğrusuna paralel bir \( \abs{BE} \) doğrusu çizelim.

Soru

\( ABCE \) paralelkenarında karşılıklı kenar uzunlukları birbirine eşittir.

\( \abs{BE} = \abs{AC} = x \)

\( \abs{AB} = \abs{CE} \)

\( \abs{ED} = 2\sqrt{3} + 4 - 4 = 2\sqrt{3} \)

\( BDE \) üçgenine kosinüs teoremi uygulayalım.

\( x^2 = 1^2 + (2\sqrt{3})^2 - 2 \cdot 1 \cdot 2\sqrt{3}\cos{30°} \)

\( = 1 + 12 - 2 \cdot 2\sqrt{3} \cdot \dfrac{\sqrt{3}}{2} \)

\( = 13 - 6 = 7 \)

\( x = \sqrt{7} \) birim bulunur.


SORU 17 :
Soru

\( ABCD \) bir paralelkenardır.

\( \abs{AE} = 2\sqrt{3}, \quad \abs{AB} = \sqrt{6}, \quad \abs{BF} = 5\sqrt{3} \)

\( m(\widehat{ABF}) = 45° \)

olduğuna göre, \( \abs{EF} = x \) kaç birimdir?

Soru

\( [AB] \) kenarına paralel \( [EG] \) doğrusu çizelim.

\( ABGE \) paralelkenarında karşılıklı kenar uzunlukları birbirine eşittir.

\( \abs{EG} = \abs{AB} = \sqrt{6} \)

\( \abs{BG} = \abs{AE} = 2\sqrt{3} \)

\( \abs{GF} = 5\sqrt{3} - 2\sqrt{3} = 3\sqrt{3} \)

Oluşan \( EGF \) üçgenine kosinüs teoremi uygulayalım.

\( x^2 = (\sqrt{6})^2 + (3\sqrt{3})^2 - 2 \cdot \sqrt{6} \cdot 3\sqrt{3}\cos{45°} \)

\( = 6 + 27 - 2\sqrt{6} \cdot 3\sqrt{3} \cdot \dfrac{\sqrt{2}}{2} \)

\( = 15 \)

\( x = \sqrt{15} \) birim bulunur.


SORU 18 :
Soru

\( ABCD \) bir eşkenar dörtgendir.

\( \abs{AB} = 5, \quad 2\abs{BE} = 3\abs{ED}\)

\( \tan(\widehat{ABD}) = \dfrac{3}{4} \)

olduğuna göre, \( \abs{CE} = x \) kaçtır?

Eşkenar dörtgenin tüm kenar uzunlukları birbirine eşittir.

Soruda verilen oranlara göre kenar uzunluklarını yazalım.

Soru

\( \tan(\widehat{ABD}) = \frac{3}{4} \) olduğuna göre, bir dik üçgende \( \widehat{ABD} \) açısının karşı kenarı \( 3k \), komşu kenarı \( 4k \) ve hipotenüs \( 5k \) olur.

\( \tan(\widehat{ABD}) \) değeri pozitif olduğu için bu açı bir dar açıdır.

\( \cos(\widehat{ABD}) = \dfrac{4}{5} \)

Eşkenar dörtgen bir paralelkenar olduğu için \( \widehat{ABD} \) ve \( \widehat{CDB} \) bütünler açılardır.

\( \cos(\widehat{CDB}) = \cos(180° - \widehat{ABD}) \)

\( = - \cos(\widehat{ABD}) = -\dfrac{4}{5} \)

\( CDE \) üçgenine kosinüs teoremini uygulayalım.

\( x^2 = 2^2 + 5^2 - 2 \cdot 2 \cdot 5 \cdot (-\dfrac{4}{5}) \)

\( = 4 + 25 + 16 = 45 \)

\( x = 3\sqrt{5} \) bulunur.


SORU 19 :

Bir üçgenin iki kenar uzunluğu 7 cm'dir. Bu üçgenin alanının en büyük olması için üçüncü kenar uzunluğu kaç cm olmalıdır?

Verilen üçgenin alanını bulmak için sinüs alan formülünü kullanalım.

Uzunlukları verilen kenarlara \( a \) ve \( b \), bu kenarların arasında kalan açıya \( \alpha \) diyelim.

\( A = \dfrac{1}{2}ab\sin{\alpha} \)

Üçgenin alanının en büyük olması için \( \sin{\alpha} \) en büyük değerini almalıdır, dolayısıyla \( \alpha \) açısı 90° olmalıdır.

Üçgenin üçüncü kenarına \( c \) diyelim.

Üçüncü kenar (hipotenüs) uzunluğunu bulmak için Pisagor teoremini kullanalım.

\( c^2 = 7^2 + 7^2 \)

\( c = 7\sqrt{2} \) olarak bulunur.


SORU 20 :
Soru

Şekilde verilenlere göre \( \sin{x} \) kaçtır?

İki üçgenin yükseklikleri eşit olduğu için alanları oranı taban uzunlukları oranına eşittir.

\( \dfrac{A(ABC)}{A(ACD)} = \dfrac{\frac{1}{2} \cdot 3\abs{AC} \sin{60°}}{\frac{1}{2} \cdot 4\abs{AC}\sin{x}} = \dfrac{2k}{k} \)

\( \dfrac{3 \cdot \frac{\sqrt{3}}{2}}{4\sin{x}} = 2 \)

\( 8 \sin{x} = \dfrac{3 \sqrt{3}}{2} \)

\( \sin{x} = \dfrac{3 \sqrt{3}}{16} \) bulunur.


SORU 21 :
Soru

Yukarıdaki şekilde bir çember ve bu çemberin \( ABCD \) kirişler dörtgeni verilmiştir.

\( m(\widehat{ADC}) = x \) olduğuna göre, \( \cos{x} \) değerini bulunuz.

Soru

Kirişler dörtgeninde karşılıklı açıların ölçüleri toplamı \( 180° \)'dir ve gördükleri yayların uzunlukları toplamı \( 360° \)'dir.

\( m(\widehat{ABC}) = 180° - x \)

\( \abs{AC} = a \)

\( ADC \) üçgenine kosinüs teoremini uygulayalım.

\( a^2 = 6^2 + 7^2 - 2 \cdot 6 \cdot 7\cos{x} \)

\( = 85 - 84\cos{x} \)

\( ABC \) üçgenine kosinüs teoremini uygulayalım.

\( a^2 = 4^2 + 5^2 - 2 \cdot 4 \cdot 5\cos(180° - x) \)

\( = 41 - 40\cos(180° - x) \)

Kosinüs fonksiyonu II. bölgede negatiftir.

\( = 41 + 40\cos{x} \)

İki \( a^2 \) ifadesini birbirine eşitleyelim.

\( 85 - 84\cos{x} = 41 + 40\cos{x} \)

\( 124\cos{x} = 44 \)

\( \cos{x} = \dfrac{44}{124} = \dfrac{11}{31} \) bulunur.


SORU 22 :
Soru

Yukarıda \( ABC \) üçgeni verilmiştir.

\( \abs{AB} = 3, \quad \abs{AC} = 2 \)

\( \abs{BD} = \abs{DC} = a \)

\( m(\widehat{BAD}) = x \)

\( m(\widehat{DAC}) = 30° \)

olduğuna göre, \( \sin{x} \) değerini bulunuz.

\( ABD \) üçgenine sinüs teoremini uygulayalım.

\( \dfrac{\abs{BD}}{\sin{x}} = \dfrac{\abs{AB}}{\sin{m}} \)

\( \dfrac{a}{\sin{x}} = \dfrac{3}{\sin{m}} \)

\( \sin{m} = \dfrac{3\sin{x}}{a} \)

\( ACD \) üçgenine sinüs teoremini uygulayalım.

\( \dfrac{\abs{DC}}{\sin{30°}} = \dfrac{\abs{AC}}{\sin{n}} \)

\( \dfrac{a}{\frac{1}{2}} = \dfrac{2}{\sin{n}} \)

\( \sin{n} = \dfrac{1}{a} \)

\( m \) ve \( n \) açıları bütünler açılar oldukları için sinüs değerleri birbirine eşittir.

\( \sin{m} = \sin{n} \)

\( \dfrac{3\sin{x}}{a} = \dfrac{1}{a} \)

\( \sin{x} = \dfrac{1}{3} \) bulunur.


SORU 23 :
Soru

Yukarıda birer kenarı ortak düzgün bir altıgen ve kare verilmiştir.

\( \abs{GH} = 6 \)

olduğuna göre, \( GAF \) üçgeninin alanı kaç birimkaredir?

Düzgün \( n \) kenarlı çokgenin bir iç açısının ölçüsü \( = \dfrac{(n - 2) \cdot 180°}{n} \)

Düzgün altıgenin bir iç açısının ölçüsü \( = \dfrac{(6 - 2) \cdot 180°}{6} = 120° \)

Soru

\( m(\widehat{BAF}) = 120° \)

Karenin bir köşe açısı 90°'dir.

\( \widehat{GAF} \) açısının ölçüsünü bulalım.

\( m(\widehat{GAF}) = 360° - 120° - 90° = 150° \)

\( GAF \) ikizkenar üçgeninin alanını sinüs alan formülü ile bulalım.

\( A(GAF) = \dfrac{1}{2} \cdot 6 \cdot 6\sin{150°} \)

\( = 18 \cdot \dfrac{1}{2} = 9 \) bulunur.


SORU 24 :
Soru

\( ABCD \) bir dik yamuktur.

\( \abs{CB} = 4, \quad \abs{CD} = 6 \)

\( m(\widehat{ACB}) = x, \quad \cos{x} = \dfrac{\sqrt{5}}{3} \)

olduğuna göre, \( \abs{BD} = a \) kaç birimdir?

\( m(\widehat{ACD}) = 90° \) olduğu için \( m(\widehat{BCD}) = 90° - x \) olur.

\( BCD \) üçgenine kosinüs teoremi uygulayalım.

\( a^2 = 4^2 + 6^2 - 2 \cdot 4 \cdot 6\cos(90° - x) \)

\( a^2 = 52 - 48\cos(90° - x) \)

Tümler açıların sinüs ve kosinüs değerleri birbirine eşittir.

\( \cos(90° - x) = \sin{x} \)

\( = 52 - 48\sin{x} \)

\( \cos{x} = \frac{\sqrt{5}}{3} \) olduğuna göre, bir dik üçgende \( x \) açısının komşu kenarına \( \sqrt{5}k \) ve hipotenüse \( 3k \) dersek karşı kenar \( 2k \) olur.

\( \sin{x} = \dfrac{2k}{3k} = \dfrac{2}{3} \)

\( a^2 = 52 - 48 \cdot \dfrac{2}{3} = 20 \)

\( a = 2\sqrt{5} \) birim bulunur.


SORU 25 :
Soru

Şekilde \( ABC \) üçgeni verilmiştir.

\( 3\abs{AD} = 5\abs{DB}, \quad 3\abs{AE} = 2\abs{EC} \)

olduğuna göre, \( BCED \) dörtgeninin alanının \( ADE \) üçgeninin alanına oranı kaçtır?

\( \abs{AD} = 5a \) ve \( \abs{DB} = 3a \) diyelim.

\( \abs{AE} = 2b \) ve \( \abs{EC} = 3b \) diyelim.

Soru

Sinüs alan formülünü kullanarak \( ADE \) üçgeninin alanını bulalım.

\( A(ADE) = \dfrac{1}{2} \cdot 5a \cdot 2b \cdot \sin{x} \)

\( = 5ab\sin{x} \)

Sinüs alan formülünü kullanarak \( ABC \) üçgeninin alanını bulalım.

\( A(ABC) = \dfrac{1}{2} \cdot 8a \cdot 5b \cdot \sin{x} \)

\( = 20ab\sin{x} \)

\( BCED \) dörtgeninin alanını bulmak için iki üçgenin alanlarının farkını alalım.

\( A(BCED) = A(ABC) - A(ADE) \)

\( = 20ab\sin{x} - 5ab\sin{x} = 15ab\sin{x} \)

\( BCED \) dörtgeninin alanının \( ADE \) üçgeninin alanına oranını alalım.

\( \dfrac{A(BCED)}{A(ADE)} = \dfrac{15ab\sin{x}}{5ab\sin{x}} = 3 \) bulunur.


SORU 26 :
Soru

\( [AB] \) doğru parçası, \( O \) merkezli ve yarıçapı 2 birim olan çembere \( B \) noktasına teğettir.

\( \sin{x} = \dfrac{2\sqrt{6}}{5} \)

olduğuna göre, \( COD \) üçgeninin alanı kaç birimkaredir?

\( [AB] \) doğru parçası çembere teğet olduğuna göre oluşan \( \widehat{ABO} \) açısı dik açıdır.

\( m(\widehat{ABO}) = 90° \)

\( m(\widehat{AOB}) = 90° - x \)

\( m(\widehat{COD}) = 90° + x \)

Soru

\( COD \) üçgeninin alanını bulmak için sinüs teoremini kullanalım.

\( A(COD) = \dfrac{1}{2}\abs{CO}\abs{OD}\sin(90° + x) \)

\( \sin(90° + x) = \cos{x} \)

\( \sin{x} = \frac{2\sqrt{6}}{5} \) olduğuna göre, bir dik üçgende \( x \) açısının karşı kenarına \( 2\sqrt{6}k \), hipotenüse \( 5k \) dersek komşu kenar Pisagor teoreminden \( k \) olarak bulunur.

\( \cos{x} = \dfrac{k}{5k} = \dfrac{1}{5} \)

\( A(COD) = \dfrac{1}{2} \cdot 2 \cdot 2 \cdot \dfrac{1}{5} \)

\( = \dfrac{2}{5} \) bulunur.


SORU 27 :
Soru

Yukarıda bir dik kare piramit verilmiştir.

\( \abs{AC} = \abs{EC} = 4 \)

\( [DE] \perp [BA] \)

\( m(\widehat{BAC}) = x \) olduğuna göre, \( \cos{x} \) kaçtır?

Piramit dik olduğu için yan kenar uzunlukları eşittir.

\( \abs{AD} = \abs{AE} = \abs{AC} = 4 \)

\( ADE \) üçgeni ikizkenar olduğu için tabana ait yükseklik tabanı ortalar.

\( \abs{DB} = \abs{BE} = 2 \)

Bu uzunlukları şekil üzerinde işaretleyelim.

Soru

Prizmanın tabanı karedir.

\( [DE] \perp [EC] \)

\( [BC] \) kenarı \( BEC \) dik üçgeninin hipotenüsüdür.

\( \abs{BC}^2 = \abs{BE}^2 + \abs{EC}^2 \)

\( \abs{BC}^2 = 2^2 + 4^2 \)

\( \abs{BC} = 2\sqrt{5} \)

\( [BA] \) yüksekliği \( DBA \) dik üçgeninin bir dik kenarıdır.

\( \abs{DA}^2 = \abs{DB}^2 + \abs{BA}^2 \)

\( 4^2 = 2^2 + \abs{BA}^2 \)

\( \abs{BA} = 2\sqrt{3} \)

\( BAC \) üçgeninde kosinüs teoremini uygulayalım.

\( (2\sqrt{5})^2 = 4^2 + (2\sqrt{3})^2 - 2 \cdot 4 \cdot 2\sqrt{3}\cos{x} \)

\( 20 = 16 + 12 - 16\sqrt{3}\cos{x} \)

\( -8 = -16\sqrt{3}\cos{x} \)

\( \cos{x} = \dfrac{1}{2\sqrt{3}} = \dfrac{\sqrt{3}}{6} \) bulunur.


SORU 28 :
Soru

Yukarıdaki şekildeki \( ABCD \) bir karedir.

\( \abs{EB} = 2\abs{AE}, \quad \abs{BF} = \abs{FC} \)

olduğuna göre, \( \tan{x} \) kaçtır?

1. yöntem: Kosinüs teoremi

\( E \) ve \( F \) noktalarını birleştirelim.

Karenin bir kenar uzunluğuna 6 birim diyelim.

\( \abs{AE} = 2 \)

\( \abs{EB} = 4 \)

\( \abs{BF} = \abs{FC} = 3 \)

Soru

Pisagor teoremi ile \( [DE] \) uzunluğunu bulalım.

\( \abs{DE} = \sqrt{6^2 + 2^2} = 2\sqrt{10} \)

Pisagor teoremi ile \( [DF] \) uzunluğunu bulalım.

\( \abs{DF} = \sqrt{6^2 + 3^2} = 3\sqrt{5} \)

Pisagor teoremi ile \( [EF] \) uzunluğunu bulalım.

\( \abs{EF} = \sqrt{3^2 + 4^2} = 5 \)

\( DEF \) üçgenine kosinüs teoremini uygulayalım.

\( 5^2 = (2\sqrt{10})^2 + (3\sqrt{5})^2 - 2 \cdot 2\sqrt{10} \cdot 3\sqrt{5}\cos{x} \)

\( 25 = 40 + 45 - 60\sqrt{2}\cos{x} \)

\( \cos{x} = \dfrac{1}{\sqrt{2}} = \dfrac{\sqrt{2}}{2} \)

Kosinüs değeri \( \frac{\sqrt{2}}{2} \) olan dar açı 45°'dir.

\( \tan{45°} = 1 \) bulunur.

2. yöntem: Tanjant fark formülü

\( E \) noktasından karenin tabanına bir dikme çizelim.

Aşağıdaki iki açıyı tanımlayalım.

\( m(\widehat{EDC}) = y \)

\( m(\widehat{FDC}) = z \)

\( x \) açısını bu iki açının farkı şeklinde yazalım.

\( x = y - z \)

İki tarafın tanjantını alalım.

\( \tan{x} = \tan(y - z) \)

Tanjant fark formülünü kullanalım.

\( = \dfrac{\tan{y} - \tan{z}}{1 + \tan{y}\tan{z}} \)

Şekilde oluşan üçgenleri kullanarak trigonometrik değerleri yerine koyalım.

\( = \dfrac{\frac{6}{2} - \frac{3}{6}}{1 + \frac{6}{2} \cdot \frac{3}{6}} \)

\( = \dfrac{\frac{15}{6}}{1 + \frac{3}{2}} \)

\( = 1 \) bulunur.


« Önceki
Bölgeler Arası Dönüşümler
Sonraki »
Trigonometrik Fonksiyonlar


Faydalı buldunuz mu?   Evet   Hayır