İki Kümenin Farkı

\( A \) kümesinde olup \( B \) kümesinde olmayan elemanların kümesine \( A \) fark \( B \) kümesi denir ve \( A - B \) ya da \( A \setminus B \) şeklinde gösterilir.

İki kümenin farkı
İki kümenin farkı

İki kümenin birbirinden farklarının birleşimi (renkli alanların toplamı), kümelerin birleşim kümesinin kesişim kümesinden farkı olarak da ifade edilebilir.

İki kümenin farklarının birleşimi
İki kümenin farklarının birleşimi

İki kümenin birleşimi, birbirinden ayrık üç kümenin (kümelerin birbirinden farkları ile kesişimlerinin) birleşimi şeklinde de ifade edilebilir.

İki kümenin birleşimi
İki kümenin birleşimi

Bir küme, birbirinden ayrık iki kümenin (bir diğer kümeden farkı ile onunla kesişiminin) birleşimi şeklinde de ifade edilebilir.

Bir kümenin tanımı
Bir kümenin tanımı

\( A \) kümesinin \( B \) kümesinden farkı, \( A \) ve \( B' \) kümelerinin kesişimine eşittir.

Fark İşlem Özellikleri

Fark işleminin değişme özelliği yoktur.

Fark İşlem Kuralları

Bir kümenin boş kümeden farkı kendisine eşittir.

Bir kümenin kendisinden ve evrensel kümeden farkı boş kümedir.

Evrensel kümenin bir kümeden farkı o kümenin tümleyenidir.

Bir kümenin diğer bir kümeden farkı kendisinin alt kümesidir.

\( A - B \subseteq A \)


\( A - B \subseteq A \) olduğunu göstermek için, \( A - B \) kümesinin her elemanının \( A \) kümesinin de elemanı olduğunu gösterelim.

\( x \in A - B \) olsun.

Fark kümesi tanımına göre, \( A - B \) kümesi \( A \) kümesinde olup \( B \) kümesinde olmayan elemanlardan oluşur.

\( x \in A \land x \notin B \)

\( p \land q \) doğru ise \( p \) ve \( q \) doğrudur.

\( x \in A \)

\( A - B \subseteq A \) olduğunu göstermiş olduk.

Bir kümenin diğer bir kümeden farkı kümenin kendisine eşitse bu kümeler ayrık kümelerdir (kesişimleri boş kümedir). Aynı şekilde, iki küme ayrık ise kümelerden birinin diğerinden farkı kümenin kendisine eşittir.

Ayrık kümelerin birbirinden farkı
Ayrık kümelerin birbirinden farkı

Bir küme diğer bir kümenin alt kümesi ise alt kümenin kapsayan kümeden farkı boş kümedir.

Alt kümenin üst kümeden farkı
Alt kümenin üst kümeden farkı

Bir kümenin diğer iki kümenin birleşiminden farkı, bu kümenin diğer iki küme ile ayrı ayrı farklarının kesişimine eşittir.

A'nın B ve C'nin birleşiminden farkı
A'nın B ve C'nin birleşiminden farkı

Bir kümenin diğer iki kümenin kesişiminden farkı, bu kümenin diğer iki küme ile ayrı ayrı farklarının birleşimine eşittir.

A'nın B ve C'nin kesişiminden farkı
A'nın B ve C'nin kesişiminden farkı
SORU 1 :

\( s(A \cup B) = 8 \) ve \( s(B - A) = 5 \) olduğuna göre, \( A \) kümesinin eleman sayısı kaçtır?

Soru

\( A \) ve \( B - A \) ayrık kümelerdir ve birleşimleri \( A \) ve \( B \) kümelerinin birleşimini verir.

\( s(A) + s(B - A) = s(A \cup B) \)

\( s(A) + 5 = 8 \)

\( s(A) = 3 \) bulunur.


SORU 2 :
Soru

Yukarıdaki şemadaki taralı bölgeyi \( A \), \( B \) ve \( C \) kümeleri cinsinden yazınız.

Taralı bölge \( A \) ve \( B \) kümelerinin kesişiminin \( C \) kümesinden farkıdır.

\( (A \cap B) - C \)


SORU 3 :
Soru

Yukarıdaki şekilde \( A \), \( B \) ve \( C \) kümeleri verilmiştir.

\( ((A - B) \cap C)' \) kümesinin eleman sayısı kaçtır?

\( A - B = \{ 1, 2, 6, 7, 8, 9 \} \)

\( (A - B) \cap C = \{ 6, 7, 8 \} \)

\( ((A - B) \cap C)' = \{ 1, 2, 3, 4, 5, 9 \} \)

\( s(((A - B) \cap C)') = 6 \) bulunur.


SORU 4 :

\( s(A - B) = 4, \quad s(B - A) = 2 \)

\( A \cup B \) kümesinin öz alt küme sayısı 511 olduğuna göre, \( s(A) \) kaçtır?

\( n \) elemanlı bir kümenin öz alt kümelerinin sayısı \( 2^n - 1 \) formülü ile bulunur.

\( 2^n - 1 = 511 \)

\( n = s(A \cup B) = 9 \)

İki kümenin birleşim kümesini, kümelerin birbirinden farkı ve kesişimleri cinsinden aşağıdaki şekilde yazabiliriz.

\( s(A \cup B) = s(A - B) + s(B - A) + s(A \cap B) \)

\( 9 = 4 + 2 + s(A \cap B) \)

\( s(A \cap B) = 3 \)

Soru: Kümelerin farkı

\( s(A) = s(A - B) + s(A \cap B) \)

\( = 4 + 3 = 7 \) olarak bulunur.


SORU 5 :

\( (A - \emptyset) \cap (\emptyset - A) \) ifadesinin en sade hali nedir?

Bir kümenin boş kümeden farkı kendisi, boş kümenin bir kümeden farkı boş kümedir.

\( (A - \emptyset) \cap (\emptyset - A) \)

\( = A \cap \emptyset \)

Bir kümenin boş küme ile kesişimi boş kümedir.

\( = \emptyset \) bulunur.


SORU 6 :
Soru

Yukarıdaki Venn şemasındaki \( K \), \( L \) ve \( M \) kümeleri için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

I. \( K - L = \{ a, e, h, l \} \)

II. \( M - L = \{ c, d \} \)

III. \( (K \cap M) - L = \{ e, h \} \)

IV. \( (K \cap L) - (L \cap M) = \{ f, k \} \)

\( M - L = \{ c, d, e, h \} \) olduğu için II. öncül yanlıştır.

\( (K \cap L) - (L \cap M) = \{ f \} \) olduğu için IV. öncül yanlıştır.

Buna göre I. ve III. öncüller doğrudur.


SORU 7 :

\( B \not\subset A \) ve \( s(A - B) = 5 \) olmak üzere,

\( A \) kümesinin alt kümelerinin sayısı 128 olduğuna göre, \( B \) kümesinin alt kümelerinin sayısı en az kaç olabilir?

\( n \) elemanlı bir kümenin alt küme sayısı \( 2^n \) formülü ile bulunur.

\( 2^n = 128 \)

\( n = s(A) = 7 \)

Soru

\( B \not\subset A \) olduğu için \( x \gt 0 \) olmalıdır.

\( x = 1 \) için \( s(B) = 3 \) olur.

Buna göre, \( B \) kümesinin alt küme sayısı en az \( 2^3 = 8 \) olabilir.


SORU 8 :

\( A \cup B \) kümesinin öz alt kümelerinin sayısı 63,

\( s(A) = s(B) - 3, \quad s(A \cap B) = 1 \)

olduğuna göre, \( B - A \) kümesinin eleman sayısı kaçtır?

\( n \) elemanlı bir kümenin öz alt küme sayısı \( 2^n - 1 \) formülü ile bulunur.

\( 2^n - 1 = 63 \)

\( n = s(A \cup B) = 6 \)

İki kümenin birleşim kümesinin eleman sayısı formülünü yazalım.

\( \underbrace{s(A \cup B)}_{6} = \underbrace{s(A)}_{s(B) - 3} + s(B) - \underbrace{s(A \cap B)}_{1} \)

\( 6 = 2s(B) - 4 \)

\( s(B) = 5 \)

\( s(A) = s(B) - 3 = 2 \)

Soru

\( s(B - A) = 4 \) bulunur.


SORU 9 :

\( U = \{ x \mid 0 \le x \le 20, x \in \mathbb{Z} \} \)

\( A \) kümesi \( U \) kümesindeki tek sayı elemanlardan, \( B \) kümesi \( A \) kümesindeki asal sayı elemanlardan, \( C \) kümesi de \( U \) kümesindeki 4'e tam bölünen elemanlardan oluşmaktadır.

Buna göre \( U - (A \cup B \cup C) \) kümesinin elemanlarının toplamı nedir?

\( U = \{ 0, 1, 2, 3, \ldots, 20 \} \)

\( A \), \( B \) ve \( C \) kümelerinin elemanlarını listeleyelim.

\( A = \{ 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19 \} \)

\( B = \{ 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19 \} \)

\( C = \{ 0, 4, 8, 12, 16, 20 \} \)

Bu üç kümenin birleşim kümesini bulalım.

\( A \cup B \cup C = \{ 0, 1, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 17, 19, 20 \} \)

\( U \) kümesinin birleşim kümesinden farkını bulalım.

\( U - (A \cup B \cup C) = \{ 2, 6, 10, 14, 18 \} \)

Bu kümenin elemanlarının toplamını bulalım.

\( 2 + 6 + 10 + 14 + 18 = 50 \) bulunur.


SORU 10 :

\( s(A - B) = 4 \)

\( s(A' \cap B') = 3 \)

\( s(A' \cup B') = 12 \)

olduğuna göre, \( B - A \) kümesinin eleman sayısı kaçtır?

\( s(A' \cap B') \) ifadesi \( A \) ve \( B \) kümelerinin elemanı olmayıp yalnızca evrensel kümenin elemanı olan elemanları belirtir.

Soru

\( s(A' \cup B') \) ifadesi \( A \cap B \) dışında kalan elemanları belirtir.

\( s(A' \cup B') = 4 + a + 3 = 12 \)

\( a = 5 \)

\( s(B - A) = a = 5 \) bulunur.


SORU 11 :

\( \dfrac{s(K - L)}{3} = \dfrac{s(L - K)}{5} = \dfrac{s(K \cap L)}{2} \)

\( s(K \cup L) = 90 \)

olduğuna göre, \( s(K) \) kaçtır?

Verilen eşitliği bir orantı sabitine eşitleyelim.

\( \dfrac{s(K - L)}{3} = \dfrac{s(L - K)}{5} = \dfrac{s(K \cap L)}{2} = k \)

Kümelerin eleman sayılarını orantı sabiti cinsinden yazalım.

\( s(K - L) = 3k \)

\( s(L - K) = 5k \)

\( s(K \cap L) = 2k \)

Bu değerleri Venn şeması üzerinde ilgili bölgelere girelim.

Soru

\( s(K \cup L) = 3k + 2k + 5k = 10k = 90 \)

\( k = 9 \)

\( s(K) = 5k = 45 \) bulunur.


SORU 12 :
Soru

Aşağıdaki ifadelerin yukarıdaki şekildeki \( p, q, r, s, t \) bölgelerinden hangisine karşılık geldiğini belirtiniz.

(a) \( (A \cap B) \cap C \)

(b) \( (A \cap B) - C \)

(c) \( (A \cap C) - B \)

(d) \( A - (B \cup C) \)

(e) \( C - A \)

(a) seçeneği \( p \) bölgesini ifade eder.

(b) seçeneği \( q \) bölgesini ifade eder.

(c) seçeneği \( t \) bölgesini ifade eder.

(d) seçeneği \( r \) bölgesini ifade eder.

(e) seçeneği \( s \) bölgesini ifade eder.


SORU 13 :

\( A \) ve \( B \) aynı evrensel kümenin iki alt kümesidir.

\( (A \cup B) \cap (B' - A)' \) ifadesinin en sade hali nedir?

Soru

\( B' - A \) kümesi evrensel kümede bulunup \( A \) ve \( B \) kümelerinde bulunmayan elemanlardan oluşur (beyaz bölge).

Bu ifadenin tümleyeni \( A \cup B \) kümesidir.

\( (B' - A)' = A \cup B \)

Sorudaki ifade düzenlendiğinde, \( (A \cup B) \cap (A \cup B) \) ifadesi elde edilir.

Bir kümenin kendisiyle kesişimi kendisine eşittir.

\( (A \cup B) \cap (A \cup B) = A \cup B \)


SORU 14 :

\( A \) ve \( B \) aynı evrensel kümede bulunan boş kümeden farklı iki kümedir.

\( 3s(A - B) = 4s(A - B') = 5s(B - A) \)

olduğuna göre, evrensel kümenin eleman sayısı en az kaçtır?

Verilen eşitliği bir orantı sabitine eşitleyelim.

\( EKOK(3, 4, 5) = 60 \)

\( 3s(A - B) = 4s(A - B') = 5s(B - A) = 60k \)

Kümelerin eleman sayılarını \( k \) cinsinden yazalım.

\( s(A - B) = 20k \)

\( s(A - B') = s(A \cap B) = 15k \)

\( s(B - A) = 12k \)

Bu değerleri Venn şeması üzerinde ilgili bölgelerde işaretleyelim.

Soru

\( s(A \cup B) = 47k \)

Kümelerin eleman sayıları tam sayı olacağı için en az eleman sayısını elde etmek için \( k = 1 \) verelim.

\( = 47(1) = 47 \)

Evrensel kümenin eleman sayısının en az olması için yalnız evrensel kümede bulunan eleman sayısını 0 alalım.

\( s((A \cup B)') = 0 \)

\( s(E) = 47 + 0 = 47 \) bulunur.


SORU 15 :

\( A = \{ \text{Sınıftaki kız öğrenciler} \} \)

\( B = \{ \text{Sınıftaki takdir alan öğrenciler} \} \)

\( C = \{ \text{Sınıftaki mavi gözlü öğrenciler} \} \)

\( D = \{ \text{Sınıftaki sarışın öğrenciler} \} \)

olduğuna göre, \( [(A \cap C) - D] \cup B' \) ifadesi sınıftaki hangi öğrencileri belirtir?

Verilen küme sınıftaki "mavi gözlü kız öğrenciler içinde sarışın olmayanlar" ile "sınıftaki tüm öğrenciler içinde takdir almamış olanların" birleşimini ifade eder.


SORU 16 :
Soru

Aşağıdaki ifadelerin yukarıdaki şekildeki \( p, q, r, s, t, k, l, a, b, c, d \) bölgelerinden hangilerine karşılık geldiğini belirtiniz.

(a) \( A \cap B \cap C \)

(b) \( (A - C) - (B - C) \)

(c) \( C - (A \cup B) \)

(d) \( (A \cap C) - (B \cap C) \)

(e) \( (A \cap B) - C \)

(a) seçeneği \( l \) bölgesini ifade eder.

(b) seçeneği \( p \) ve \( r \) bölgelerinin birleşimini ifade eder.

(c) seçeneği \( c \) ve \( d \) bölgelerinin birleşimini ifade eder.

(d) seçeneği \( q \) bölgesini ifade eder.

(e) seçeneği \( a \) ve \( b \) bölgelerinin birleşimini ifade eder.

Buna göre doğru cevap (c) seçeneğidir.


SORU 17 :
Soru

Aşağıdaki ifadelerden hangisi şekildeki taralı bölgeyi ifade etmez?

(a) \( (C \cap A) - B \)

(b) \( (A - B) \cap C \)

(c) \( (A \cap B') \cap C \)

(d) \( (C - A) \cap B \)

(e) \( (C - B) \cap A \)

(a), (b), (c) ve (e) seçenekleri taralı bölgeyi ifade eder.

\( (C - A) \cap B = \emptyset \) olduğu için (d) seçeneği taralı bölgeyi ifade etmez.


SORU 18 :

\( A \) ve \( B \) kümeleri \( E \) evrensel kümesinin iki alt kümesidir.

\( (A' \cap B)' \cup (B - A) \) ifadesinin en sade hali nedir?

\( (A' \cap B)' \cup (B - A) \)

Fark işlemini kesişim işlemi şeklinde yazalım.

\( = (A' \cap B)' \cup (B \cap A') \)

Kesişim işleminin değişme özelliği vardır.

\( = (A' \cap B)' \cup (A' \cap B) \)

İşlemin iki tarafında parantez içindeki ifadeler aynıdır. Bir kümenin tümleyeni ile birleşimi evrensel kümeye eşittir.

\( = E \) bulunur.


SORU 19 :

\( A \) ve \( B \) boş kümeden farklı iki kümedir.

\( s(B - A) = 3s(A - B) \)

\( s(A) + 2s(B) = 42 \)

olduğuna göre, \( A \cup B \) kümesinin eleman sayısı kaçtır?

\( s(A - B) = a \) diyelim.

\( s(B - A) = 3s(A - B) = 3a \)

\( s(A \cap B) = b \) diyelim.

Soru

\( s(A) + 2s(B) = 42 \) veriliyor.

\( (a + b) + 2(b + 3a) = 42 \)

\( 7a + 3b = 42 \)

Kümelerin boş olmadığı bilindiğine göre ve eleman sayılarının tam sayı olması gerektiği için bu eşitlik sadece aşağıdaki değerlerde sağlanır.

\( a = 3, \quad b = 7 \)

\( s(A \cup B) = 4a + b \)

\( = 4(3) + 7 = 19 \) bulunur.


SORU 20 :

\( A_p = \left\{ x \mid (-1)^p \lt \dfrac{x}{p} \lt 4, x \in \mathbb{R} \right\} \) olduğuna göre,

\( A_1 - A_2 \) fark kümesi nedir?

\( p = 1 \) için:

\( A_1 = \left\{ x \mid (-1)^1 \lt \dfrac{x}{1} \lt 4 \right\} \)

\( = (-1, 4) \)

\( p = 2 \) için:

\( A_2 = \left\{ x \mid (-1)^2 \lt \dfrac{x}{2} \lt 4 \right\} \)

\( = (2, 8) \)

\( A_1 \) kümesinin \( A_2 \) kümesinden farkı olan aralığı bulalım.

\( A_1 - A_2 = (-1, 4) - (2, 8) \)

\( = (-1, 2] \) bulunur.


SORU 21 :
Soru

Aşağıdaki ifadelerin yukarıdaki şekildeki \( p, q, r, s, t, k, l \) bölgelerinden hangilerine karşılık geldiğini belirtiniz.

(a) \( A - (B \cup C) \)

(b) \( C - (A \cup B) \)

(c) \( B - (A \cup C) \)

(d) \( [A \cap (B \cap C)] \cup [(C \cap B) - A] \)

(e) \( [(A \cap C) - B] \cup [(A \cap B) - C] \)

(a) seçeneği \( p \) bölgesini ifade eder.

(b) seçeneği \( l \) bölgesini ifade eder.

(c) seçeneği \( t \) bölgesini ifade eder.

(d) seçeneği \( r \) ve \( k \) bölgelerinin birleşimini ifade eder.

(e) seçeneği \( q \) ve \( s \) bölgelerinin birleşimini ifade eder.


SORU 22 :

\( A \cap B = \{ 2, 3, 6, 9, 13, 14, 18 \} \)

\( B \cap C = \{ 2, 6, 8, 10, 14 \} \)

olduğuna göre, \( A - C \) kümesinin eleman sayısı en az kaçtır?

Verilen iki kesişim kümesinin kesişimini bulalım.

\( (A \cap B) \cap (B \cap C) = \{ 2, 6, 14 \} \)

Kümelerde kesişim işleminin birleşme özelliği vardır.

\( = A \cap (B \cap B) \cap C \)

Bir kümenin kendisiyle kesişimi yine kendisine eşittir.

\( = A \cap B \cap C \)

Bilinen elemanları bir Venn şeması üzerinde gösterelim.

Soru

\( A - C \) kümesinin eleman sayısının en az olması için, turuncu ile işaretli bölgede eleman bulunmamalı ve fark kümesi sadece mavi bölgedeki elemanlardan oluşmalıdır.

\( A - C = \{ 3, 9, 13, 18 \} \)

\( s(A - C) = 4 \) bulunur.


SORU 23 :

\( s(A - B') = x - 1 \)

\( s[B - (A \cap B)] = 2x + 3 \)

\( s(B) = 11 \)

olduğuna göre \( s(A \cap B) \) kaçtır?

\( A \) kümesinin \( B \) kümesinin tümleyeninden farkı iki kümenin kesişimidir.

\( A - B' = A \cap B \)

\( B \) kümesinin \( A \) kümesi ile kesişiminden farkı \( A \) kümesinden farkına eşittir.

\( B - (A \cap B) = B - A \)

\( A \cap B \) ve \( B - A \) kümelerinin birleşimi \( B \) kümesine eşittir.

\( (A \cap B) \cup (B - A) = B \)

\( A \cap B \) ve \( B - A \) kümeleri ayrık kümeler olduğu için eleman sayıları toplamı \( B \) kümesinin eleman sayısına eşittir.

\( s(A \cap B) + s(B - A) = s(B) \)

\( (x - 1) + (2x + 3) = 11 \)

\( x = 3 \)

\( s(A \cap B) = x - 1 = 2 \) bulunur.


SORU 24 :

Aşağıdaki ifadelerden hangileri diğer öncüllerdeki ifadelerden bağımsız olarak doğru olduğunda "3" kesinlikle \( A \) kümesinin elemanı olur?

I. \( \{ 3 \} \cup A = A \)

II. \( \{ 3 \} - A = \emptyset \)

III. \( s(A \cap \{ 3 \}) = 1 \)

IV. \( A - \{ 3 \} = \emptyset \)

I. öncül:

Birleşim kümesinin \( A \) kümesine eşit olması için 3 sayısı \( A \) kümesinin bir elemanı olmalıdır.

II. öncül:

3 sayısının \( A \) kümesinden farkının boş küme olması için 3 sayısı \( A \) kümesinin bir elemanı olmalıdır.

III. öncül:

\( A \) kümesi ile 3 sayısının kesişiminin tek elemanlı olması için 3 sayısı \( A \) kümesinin bir elemanı olmalıdır.

IV. öncül:

\( A \) kümesinin 3 sayısından farklı bir elemanı yoktur, ancak \( A \) kümesi boş küme de olabileceği için 3 sayısı \( A \) kümesinin bir elemanı olmayabilir.

Buna göre I., II. ve III. öncüller tek başına sağlandığında "3" kesinlikle \( A \) kümesinin elemanı olur.


SORU 25 :
Soru

Yukarıdaki şekildeki kümeler aşağıdaki şekilde tanımlanıyor.

\( A \): "E" harfi ile başlayan kelimeler kümesi

\( B \): "K" harfi ile biten kelimeler kümesi

\( C \): 4 harfli kelimeler kümesi

Buna göre,

\( K = \) {İrmik, Erik, Ece, Ecem, İnek, Elma, Kek, Uzak, Buse, Kedi}

kümesinin elemanlarından kaçı şekildeki taralı bölgelerin elemanıdır?

Şekildeki taralı bölge \( C \cap [(A - B) \cup (B - A)] \) ile ifade edilir.

Buna göre bu bölgenin elemanları, 4 harfli VE (E harfi ile başlayan, ama K harfi ile bitmeyen VEYA K harfi ile biten, ama E harfi ile başlamayan) kelimelerdir.

\( K \) kümesinin elemanlarından Ecem, İnek, Elma ve Uzak kelimeleri bu koşulları sağlar.

Buna göre \( K \) kümesinin 4 elemanı taralı bölgeye aittir.


« Önceki
Bir Kümenin Tümleyeni
Sonraki »
İki Kümenin Simetrik Farkı


Faydalı buldunuz mu?   Evet   Hayır