Tüm iç açıları dik açı olan dörtgene dikdörtgen denir.
Bir dörtgenin aşağıdaki özelliklerden en az birini taşıdığı biliniyorsa bu dörtgen bir dikdörtgendir ve diğer özellikleri de taşır.
Dikdörtgen aynı zamanda bir paralelkenar olduğu için, dörtgen ve paralelkenar bölümünde bahsettiğimiz tüm özellikler dikdörtgen için de geçerlidir.
Giriş bölümünde paylaştığımız dörtgen hiyerarşisine göre; kare dikdörtgenin ek özelliklere sahip özel birer durumu olarak düşünülebilir.
Dikdörtgenin karşılıklı kenarları birbirine paraleldir ve uzunlukları eşittir.
Dikdörtgenin köşegenleri birbirini ortalar ve uzunlukları birbirine eşittir.
Tüm dörtgenlerde kenar orta noktalarının birleştirilmesiyle oluşan dörtgen bir paralelkenardır, köşegen uzunlukları eşit olan dikdörtgende bu dörtgen bir eşkenar dörtgendir. Varignon paralelkenarı adı verilen bu dörtgenle ilgili daha fazla bilgi ve dikdörtgende de geçerli olan özellikleri için dörtgenler sayfasını inceleyebilirsiniz.
Dikdörtgenin iç ve dış bölgesinden seçilen bir noktadan (
Dikdörtgenin içinde bir nokta için:
Eşitlikteki her bir kenar için Pisagor formülünü yazalım.
Aşağıdaki eşitlikleri dikkate alarak 2. ve 4. eşitlikleri tekrar yazalım.
Dikdörtgenin dışında bir nokta için:
Eşitlikteki her bir kenar için Pisagor formülünü yazalım.
Aşağıdaki eşitlikleri dikkate alarak 2. ve 4. eşitlikleri tekrar yazalım.
Tüm dörtgenlerde olduğu gibi, dikdörtgenin hem iç açıları hem de dış açıları toplamı 360°'dir.
Dikdörtgenin tüm iç açıları eşit ve 90°'dir.
Dikdörtgenin çevresi, kısa ve uzun kenar uzunlukları toplamının iki katına eşittir.
Dikdörtgenin alanı, kısa ve uzun kenar uzunluklarının çarpımına eşittir.
Köşegenler dikdörtgenin alanını dört eşit parçaya böler. Aşağıda bu kuralın tüm paralelkenarlar için geçerli olan ispatı verilmiştir.
Paralelkenarda köşegenler birbirini ortaladığı için,
Bu iki üçgenin tepe noktaları aynı (
Bir dikdörtgenin farklı noktaları arasında çizilen doğru parçaları, dikdörtgenin alanını aşağıda belirtilen oranlarda böler.
Bir dikdörtgen şekildeki gibi beş eşit dikdörtgene bölünüyor. Küçük dikdörtgenlerin her biri büyük dikdörtgen ile benzerdir.
Buna göre büyük dikdörtgenin uzun kenarının kısa kenarına oranı kaçtır?
Çözümü GösterKüçük dikdörtgenlerin kısa kenarlarına
Büyük dikdörtgende uzun kenar uzunluğu
Küçük dikdörtgende uzun kenarın kısa kenara oranı, büyük dikdörtgende uzun kenarın kısa kenara oranına eşittir.
Büyük dikdörtgende uzun kenarın kısa kenara oranını bulalım.
Bu oranın küçük dikdörtgende de aynı olduğunu kontrol edelim.
Çerçevenin toplam alanını bulalım.
Kenar boşluklarının alanı çerçevenin alanının %30'u olduğuna göre, çerçevenin kenar boşlukları hariç alanı 700 cm
Kenar boşluğunun genişliğine
Kenar boşluklarının içinde kalan alanı bulalım.
Çerçeve
Buna göre, kenar boşluğunun genişliği
Yukarıdaki şekilde üç dikdörtgene bölünmüş bir dikdörtgen vardır.
Şekilde verilen uzunluk ve alanlara göre, ortadaki dikdörtgenin alanı kaçtır?
Çözümü GösterOrtadaki dikdörtgenin alanına
Dikdörtgenlerin alan formüllerini yazalım.
İkinci denklemden birinci denklemi taraf tarafa çıkaralım.
Bulduğumuz
Salih dikdörtgen şeklindeki tarlasını şekildeki gibi 9 eş dikdörtgene bölüyor.
Tarlanın çevresi 230 metre olduğuna göre, alanı nedir?
Çözümü GösterEş dikdörtgenlerin kısa kenarlarının uzunluklarına
Şekilden yararlanarak
Eş dikdörtgenlerin kenar uzunlukları arasındaki oran
Büyük dikdörtgenin çevresini
Büyük dikdörtgenin kenar uzunluklarını bulalım.
Büyük dikdörtgenin alanını hesaplayalım.
6 eş dikdörtgen şekildeki gibi yerleştiriliyor. Bu dikdörtgenlerin oluşturduğu dış dikdörtgenin alanı, iç dikdörtgenin alanının 5 katına eşittir.
Buna göre şekli oluşturan eş dikdörtgenlerin uzun kenar uzunluğunun kısa kenar uzunluğuna oranı nedir?
Çözümü GösterEş dikdörtgenlerden birinin uzun kenar uzunluğuna
Dış dikdörtgenin kısa kenarının uzunluğu
Dış dikdörtgenin uzun kenarının uzunluğu
İç dikdörtgenin kısa kenarının uzunluğu
İç dikdörtgenin uzun kenarının uzunluğu
Dış dikdörtgenin alanını bulalım.
İç dikdörtgenin alanını bulalım.
Dış dikdörtgenin alanı iç dikdörtgenin alanının 5 katına eşittir.
Bulduğumuz denklemi çarpanlarına ayıralım.
Buna göre
Eş dikdörtgenlerden birinin uzun kenar uzunluğunun kısa kenar uzunluğuna oranı 2'dir.
Şekildeki dikdörtgenin kenar uzunlukları 14 ve 10 birim olduğuna göre, taralı alan kaç birimkaredir?
Çözümü GösterDikdörtgenin içine çizilen doğru parçaları kenarları eşit uzunluklarda böldüğü için oluşan şekiller özdeş ve dikdörtgenin merkezine göre simetriktir.
Dikdörtgenin köşelerini ve kenar orta noktalarını şekildeki gibi birleştirelim.
Oluşan doğru parçalarının uzunluklarını yazalım.
Bir tane mavi taralı üçgenin tabanı 4 birim, yüksekliği 5 birimdir.
Bir tane turuncu taralı üçgenin tabanı 2 birim, yüksekliği 7 birimdir.
Tüm taralı bölgenin alanı bu iki alanın toplamının iki katına eşittir.
Şekildeki dikdörtgen kenarlarına paralel iki doğru parçası ile dört bölgeye ayrılmıştır. Buna göre soru işareti ile gösterilen bölgenin alanı kaç birimkaredir?
Çözümü GösterÇizilen doğru parçalarının kenarları böldüğü parçaların uzunluklarına
Soru işareti ile gösterilen alana
Dört bölgenin alanlarını
Dört değişkeni de içeren
Bir dikdörtgenin tüm köşeleri
Dikdörtgenin çevresi 56 cm ise dikdörtgenin alanının
Dikdörtgenin köşegenleri çember üzerinde olduğundan köşegenleri çemberin çapına eşit olur.
Bu yüzden dikdörtgenin köşegeni
Dikdörtgenin kenar uzunluklarına
Çember ve dikdörtgen aşağıdaki şekildeki gibidir.
Dikdörtgenin alan formülünü yazalım.
Dikdörtgenin kenarlarının ve köşegeninin oluşturduğu dik üçgene Pisagor teoremini uygulayalım.
Bu eşitlikteki terimlerin yukarıda bulduğumuz değerlerini yerine koyalım.
Soruda istenen alan yani
Dikdörtgenin kısa kenar uzunluğu 15, uzun kenar uzunluğu 30 birimdir.
Z kuralını kullanarak
Benzer üçgenlerin kenarları arasında orantı kuralım.
Benzerliği tekrar kullanalım.
Bulunan alan değerlerini denklemde yazarak istenilen alanı bulalım.